Pháo đài thần công, điểm cao vọng cảnh Cát Bà

Pháo Đài Thần Công nay còn gọi là Cao điểm 177, Pháo đài quân sự của Cát Bà được quân đội pháp cho xây dựng vào năm 1942 nhằm khống chế toàn bộ cửa Đông Bắc của Việt Nam và cửa ngõ Đông Nam của thành phố Hải Phòng.

Nằm trên đỉnh ngọn đồi có độ cao 177m so với mực nước biển, gồm trận địa các khẩu pháo đối hải cỡ lớn, hệ thống hầm và hào công sự được xây dựng từ những năm 40 của thế kỷ 20. Nhờ vào vị trí đắc địa, trường quan sát nhô ra 3 phía hướng biển, điểm cao thu trọn một dải biển Đông trong tầm mắt, đằng sau lưng là những rặng núi trùng điệp làm điểm tựa. Pháo đài thần công trở thành nhân chứng lịch sử đồng hành cùng quân và dân Cát Bà trải qua hai cuộc chiến kháng chiến vệ quốc. Tại đây lưu giữ nhiều kỷ vật lịch sử, nhất là hai khẩu pháo với trọng lượng mỗi khẩu hàng chục tấn.


Tại cao điểm Pháo đài Thần Công có 3 đài quan sát, 3 khẩu pháo, hầm chỉ huy, nhà truyền thống, hầm chống bom nguyên tử và cũng là nơi sinh hoạt của các chiến sỹ trong thời kỳ kháng chiến.


Đài quan sát số 1 (Đài quan sát phía Tây Nam).
Từ đài quan sát này, quý khách có thể chiêm ngưỡng vẻ đẹp độc đáo của các bãi tắm tại quần đảo Cát Bà, nơi cát trắng nước trong, không gian yên tĩnh như cõi tiên bồng. Theo truyền thuyết, xưa kia, các tiên nữ nhà trời thường hoá thánh những cánh cò hạ xuống các bãi tắm này để thưởng ngoạn vui đùa.

Cát Cò 1 và Cát Cò 2 là cách gọi của cư dân Cát Bà, phía trước là một hòn đảo giống như chiếc guốc trôi trên sóng nước Cát Bà, đó chính là Hòn Guốc hay có tên gọi khác là Hòn Hài. Chuyện kể rằng, các nàng tiên xuống trần du ngoạn đã đam mê chiêm ngưỡng cảnh quan nơi đây. Khi trời chiều, Ngọc Hoàng Thượng Đế gọi về trời, nàng tiên út do vội vã đã “ vô tình” làm rơi chiếc hài xuống nước và hoá thành ngọn núi giống hình chiếc Hài, để đến hôm nay có hòn Hài cứ bồng bềnh trôi.

Phía xa là hòn Khoá, trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ vì hòn Khoá có hình giống một tàu chiến nên bị không quân Mỹ lầm tưởng là mục tiêu nên đã bắn hàng trăm tấn bom đạn xuống. Chính vì thế, hòn Khoá còn được nhân dân Cát Bà gọi là hòn Bắn. Nhìn xa hơn nữa là đảo đèn Long Châu hay còn gọi là Mắt Rồng, đêm đêm toả sáng dẫn đường cho hàng vạn con tàu vào ra cập bến cảng Hải Phòng. 


Đảo đèn Long Châu là công trình hàng hải trọng yếu cho khu vực Vịnh Bắc Bộ, được xây dựng từ thời đầu Pháp thuộc cách đây trên 100 năm cùng với ngọn hải đăng hòn Dấu Đồ Sơn, Đảo đèn Long Châu giờ đây đã trở thành điểm du lịch cho khách tới thăm quan.
Đảo đèn Long Châu
 
Tiếp theo là “ Sở chỉ huy pháp đài”. Toàn bộ pháo đài đặt dưới sự chỉ đạo của sở chỉ huy. Lệnh từ sở chỉ huy sẽ được phát ra cho tất cả các bộ phận. Đây là nơi sinh hoạt của chỉ huy pháo đài và là nơi diễn ra các cuộc họp triển khai tác chiến, thông qua quyết tâm chiến đấu của từng trận đánh.

Khu vực “Rừng Dứa Dại” hay còn gọi tên khác là Dứa Ông. Với địa lý thuận lợi, thiên nhiên thuận hoà, những cây dứa nơi đây cao, lá dài xanh ngắt đan xen vào nhau tạo thành lớp nguỵ trang bảo vệ che chở cho các chiến sỹ cách mạng trong suốt những năm tháng chiến tranh gian khổ đúng với nghĩa “ Rừng che bộ đội, rừng vây quân thù”, góp phần không nhỏ làm nên chiến thắng oanh liệt của dân tộc ta. Cây dứa dại ra hoa kết trái, trái ngọt của dứa hấp thụ những tinh khí của trời đất, theo cổ truyền dân tộc còn là 1 vị thuốc rừng có tác dụng kháng viêm, tiêu xưng và phòng ngừa chữa trị bệnh u bướu, huyết áp và tim mạch.


Đài quan sát số 2 (Đài quan sát phía Tây)
Từ đài quan sát số 2, phía dưới là Trung tâm du lịch Cát Bà, hướng ra Vịnh Cát Bà- nơi có hàng nghìn phương tiện khai thác thuỷ sản trên ngư trường Vịnh Bắc Bộ. Nơi đây còn được biết đến là trung tâm dịch vụ thuỷ sản lớn của khu vực. Để du lịch Cát Bà phát triển bền vững, cảng cá mới đã được xây dựng tại xã Trân Châu. Trong tương lai, toàn bộ tàu thuyền đánh cá và các cơ sở dịch vụ thuỷ sản sẽ chuyển về đây. Vịnh Cát Bà sẽ là một vùng dành riêng cho phát triển du lịch, là nơi neo đậu của các nhà hàng nổi và du thuyền…

Về phía Tây của Pháo đài Thần Công, nơi có ngọn núi Voi Phục. Người xưa đã từng nói: “ Các Bà là nơi quần ngư tranh thực, có thế đất voi quỳ, mã phục, nghiên úp bút đàm thiên” không kém Hạ Long. Thế núi non Cát Bà thật đa dạng, được ví như các tác phẩm điêu khắc tuyệt mỹ của thiên nhiên.

Phía Tây Nam pháo đài Thần Công là “đảo Các Ông”. Trong quần thể đảo Cát Bà rộng lớn, đảo Các Ông có diện tích khiêm tốn hơn nhưng lại có vị trí khá quan trọng. Một nhà thơ của huyện đảo đã viết:
“Các Bà hậu cứ vững vàng cho phía trước Các Ông
Quyết ngày đêm một lòng giữ đạo…”

Theo truyền thuyết xưa kia tên gọi đảo Các Bà sau này đọc lệch đi và trở thành địa danh đảo Cát Bà hôm nay. Từ Pháo đài Thần công vào những ngày đẹp trời tầm nhìn xa trên 10km,  sẽ nhìn thấy ngọn núi của khu du lịch Đồ Sơn như con rồng đang cuộn mình trên sóng nước. Còn phía Tây Bắc thị trấn Cát Bà nơi tập trung dân cư đông nhất trên đảo với trên 1 vạn người.

Khẩu pháo số 1:
“ Pháo Đài Thần Công” được xây dựng kiên cố, gồm 3 khẩu pháo đối hải đặt tại 3 hướng”,  việc đưa được 3 khẩu pháo khổng lồ nặng hàng trăm tấn lên đỉnh cao này chỉ bằng sức người là một quá trình vô cùng gian khổ bằng sức lực của nhân dân Cát Bà lao động khổ sai ngày đêm vận chuyển, người dân Cát Bà ngày đó đã phải trả giá bằng cả máu và nước mắt cho việc xây dựng Pháo Đài cho thực dân. Theo lời kể của một nhân chứng trực tiếp tham gia xây dựng Pháo Đài này thì chỉ riêng quá trình vận chuyển khẩu pháo này lên đỉnh đồi 177 và lắp đặt đã vô cùng hao tốn sức lực kéo dài rồng rã nhiều tháng trời mới hoàn thành. Các bộ phận của 3 khẩu pháo được kéo lên đỉnh bằng hệ thống đường ray lắp bánh xe tự tạo và dùng sức người kéo lên.

Khi người Nhật đảo chính Pháp, Pháo đài quân sự đã được biến thành trận địa pháo đối hải đầu tiên với 3 khẩu pháo 138 mm. Đại chiến thế giới thứ 2 kết thúc cùng với Cách mạng tháng 8 thành công, người Nhật buộc phải rút khỏi Việt Nam. Bộ đội ta tiếp quản Cát Bà, Pháo đài quân sự hoàn thoàn thuộc sự quản lý của Đại đội Ký Con.

Theo hiệp định sơ bộ ngày 6 tháng 3 năm 1946, quân đội Pháp được phép đưa quân đội ra miền Bắc thay thế quân Tưởng Giới Thạch. Do thông tin chưa đến được với đại đội Ký Con đóng tại Cát Bà nên  trận địa pháo trên cao điểm 177 nổ súng bắn cháy tàu chiến Pháp. Đây là trận đánh pháo đối hải đầu tiên của pháo binh Việt Nam. Sự đặc biệt của trận chiến đấu này là các khẩu pháo 138 li không có kim hoả do đã bị quân Pháp phá huỷ trước khi rút quân, hòng vô hiệu hoá trận địa pháo này. Tuy nhiên, bộ đội ta đã sáng tạo dùng búa và đục thay kim hoả và vẫn bắn cháy tầu chiến địch.

Trong cuộc kháng chiến vệ chống Đế quốc, khẩu pháo số 1 của “Pháo Đài Thần Công” khống chế toàn bộ cửa ngõ cảng Hải Phòng. Cuộc kháng chiến vệ quốc 1954-1975 lại gây chiến tranh leo thang ra miền Bắc cũng tại cao điểm này quân và dân huyện đảo Cát Bà đã biến nơi đây thành các trận địa phòng không với các khẩu pháo 37 li và cả súng trường bảo vệ vùng trời Đông Bắc Tổ Quốc, góp phần vào những chiến công oanh liệt của quân ta, trận địa phòng không cao điểm 177, quân và dân huyện đảo đánh rơi 6 máy bay của Đế quốc.

Nét độc đáo của cao điểm 177 không chỉ là giá trị lịch sử hiện diện ở mỗi nhánh cây ngọn lá nơi đây mà còn ở kiến trúc độc đáo của hệ thống địa đạo, mỗi khẩu pháo có hệ thống hầm ngầm nối với nhau bằng hệ thống giao thông hào đá, có bể nước, kho chứa đạn, phòng quân y... để phục vụ sẵn sàng chiến đấu trên cao điểm. Nơi đây, đã chứng kiến những hy sinh, gian khổ và cả sự kiên cường trong những năm tháng chiến tranh của bộ đội ta, từ các giao thông hào sẽ dẫn đến phòng truyền thống.

Phòng truyền thống ghi lại dấu tích của một thời Cát Bà anh dũng chiến đấu với những mô hình, vũ khí, dụng cụ và những hiện vật được trưng bày được lưu giữ từ những cuộc chiến tranh vệ quốc vỹ đại của quân và dân ta, đây không chỉ là địa điểm du lịch mà còn là không gian giáo dục lịch sử, truyền thống lòng yêu nước, ý chí quật cường của quân và dân Cát Bà, Huyện đảo Cát Hải.

Bên cạnh Phòng Truyền thống là “phòng tình yêu”, đây là nơi dành cho những người thân trong gia đình đến thăm các chiến sỹ đang ngày đêm trên trận địa. Căn phòng có tác dụng cổ vũ tinh thần, là không gian để động viên chia sẻ tình cảm mẫu tử yêu thương của người cha, người mẹ, tình yêu ngọt ngào người vợ, người con, và từ những ý nghĩa đó, không gian này được gọi là phòng tình yêu.

Hầm chống bom nguyên tử bên cạnh Nhà Truyền thống, còn có tên gọi khác là hầm chữ U. Sở dĩ nơi này được gọi như vậy vì hầm được xây dựng mô phỏng theo hình chữ U độc đáo. Hầm chữ U không chỉ là địa đạo, giúp bộ đội ta tránh quân thù mà đến đây chúng ta sẽ cảm nhận được phần nào cuộc sống sinh hoạt thường nhật trong kháng chiến. Hầm có sức chứa 500 người, có phòng ăn, nhà bếp, phòng họp, phòng nghỉ, phòng dành cho những bệnh nhân hồi sức.. được thiết kế lối thông gió thẳng khu vực sân bay. Quý khách có thể vừa đi vừa chạm vào bức tường đá, để cảm nhận sự mát lạnh trong phòng.

Đài quan sát số 3 Tại đây có thể quan sát bằng kính viễn vọng với cả một vùng rừng rộng lớn xanh thăm thẳm, một vùng biển bao la sóng nước. Từ đài quan sát số 3, về phía Đông Bắc là Bến Bèo – nơi tập kết các du thuyền đưa khách tham quan Vịnh Lan Hạ. Vịnh Lan Hạ có nhiều bãi tắm nhỏ, cát trắng mịn màng với làn nước trong xanh như ngọc hoà với sắc màu của thảm thực vật phủ trên những ngọn núi đá vôi làm tăng thêm sắc xanh của Vịnh Hạ Long. “Lan Hạ” được ví là những đoá hoa lan từ trên trời rơi xuống biển Cát Bà.

Nếu Hạ Long là huyền thoại là những con rồng biển thì Lan Hạ được ví với vẻ đẹp thuần khiết của một loài hoa quý. Tại khu vực bến du thuyền Cái Bèo là khu di chỉ khảo cổ học Cái Bèo đã được nhà nước xếp hạng di tích quốc gia vào năm 2009. Đây là khu di tích khảo cổ có giá trị đặc biệt của ngành khảo cổ học Việt Nam, được một nhà khảo cổ học người Pháp phát hiện năm 1938. Từ đó đến nay, qua 5 lần thám sát và khai quật, các nhà khảo cổ học đã phát hiện những hiện vật minh chứng về loài người đã có mặt trên đảo cách ngày này 7000 năm, trước cả nền văn hoá Hạ Long được phát hiện tại di chỉ Soi Nhụ, Vân Đồn, Hạ Long. Theo những nghiên cứu này, người cái Bèo đã biết săn bắn các loài cá lớn và động vật. Di chỉ Cái Bèo đã lấp đầy vào khoảng trống hậu kỳ đồ đá cũ của người Việt tại vùng biển Đông Bắc Việt Nam. 

 
Về phía Bắc chúng ta thấy trùng điệp núi non của khu dự trữ sinh quyển thế giới – Vườn Quốc gia Cát Bà, với những phát hiện về các loài động thực vật quý hiếm năm 1986, Chính Phủ đã ra quyết định thành lập vườn quốc gia Cát Bà nhằm bảo vệ tái tạo nguồn gen quý hiếm có nguy cơ bị tuyệt chủng trên thế giới hiện nay như Vooc Cát Bà. Khi nghiên cứu sâu thêm về Cát Bà , đặc biệt là hệ môi trường thiên nhiên, cảnh quan kỳ vĩ của non nước, trời biển, năm 2004, tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hoá Liên hợp quốc (UNESCO) đã quyết định công nhận Cát Bà là Khu dự trữ sinh quyển thế giới. Và Cát Bà hôm nay đang trong quá trình hoàn thiện hồ sơ để được công nhận là “ Công viên địa chất thế giới”. Từ vùng biển đảo xa xôi hẻo lánh, Cát Bà từng bước trở thành điểm hẹn tuyệt vời của du khách trong nước và quốc tế.

Hướng về phía Đông Bắc, nơi đó là đảo Khỉ hay còn gọi là đảo Cát Dứa. Ở đó có rất nhiều cây dứa dại giống như những cây dứa trên đường đến đài quan sát số III. Đặc biệt, khỉ vàng sinh sống từng đàn nên người ta còn gọi nơi đây với cái tên dân dã Đảo Khỉ.

 
Ở phía Nam, nhóm đảo nằm cạnh hòn Guốc là Áng Thảm. Gọi là Áng Thảm vì nơi đây lưu giữ một câu chuyện tình đau thương của  một đôi trai gái. Chuyện kể rằng ngày xửa ngày xưa, ở một làng chài nọ có một cô gái xinh đẹp, thuỳ mị, nết na. Đến tuổi cập kê, cô yêu một chàng ngư phủ có tài đánh bắt cá và bơi lặn tuyệt vời. Nhưng trớ trêu thay, cô gái đã lọt vào mắt đa tình của chúa đảo. Vì thế, Chúa đảo tìm cách đưa chàng trai ra trận hòng chiếm đoạt cô gái cho riêng mình.

Khi chàng trai ra trận, cô gái trốn làng chài ra khu vực đảo này sinh sống, ngày ngày mò cua bắt ốc, hái lượm lá rừng chờ ngày chàng trở về.Năm tháng cứ thế trôi qua, cô nàng bận với con rùa biển và lũ đồi mồi cùng cảnh quan nơi đây. Một ngày kia, trận bão biển cực lớn hay còn gọi là sóng thần trùm lên đảo cướp đi sinh mệnh của cô. Khi chàng trai thắng trận trở vê đi tìm cô gái. Chàng tìm mãi, tìm mãi và tới được một nơi cô từng sống. Lúc này, ở đây chỉ có đàn rùa biển và đồi mồi. Chàng nghỉ lại đảo và được cô gái báo mộng là cô đã trở thành người thiên cổ. Quá đau đớn, chàng quyên sinh để gặp nàng.

Đàn rùa biển xót thương cho mối tình của chàng và nàng nên đã chôn chàng trai cạnh mộ cô gái, sau này giân dan gọi tên là Áng Thảm từ tích cổ đó. Điều đặc biệt là cho đến ngày nay, nơi đây vẫn là nơi đi về để sinh sản của những đàn rùa biển và đồi mồi hoa nổi tiếng.



Quán café Pháo đài để vừa ngắm non nước hùng vĩ nơi đây, vừa thưởng thức café pháo đài và cùng lãng đãng trong không gian thiên nhiên hữu tình với những truyền thuyết thi vị về Cát Bà…

Tiếp tục tham quan khẩu pháo số 2, nơi đây có hệ thống hầm ngầm nối với nhau bởi giao thông hào bằng đá, có đầy đủ cơ sở hạ tầng để phục vụ sinh hoạt tại chỗ như bể nước, hệ thống điện chạy bằng máy nổ,…Các khẩu pháo này được sản xuất tại Pháp năm 1910, cỡ nòng 138 li điều khiển bằng điện, có tầm bắn khoảng 40km. Trải qua năm tháng lịch sử, Khẩu pháo đã bị phá huỷ và còn lại như 1 chứng tích của chiến tranh, là một minh chứng tuyệt vời cho sự kiên cường vượt mọi khó khăn gian khổ hi sinh chiến thắng, giành lại độc lập dân tộc của quân và dân Việt Nam ta…

Tiếp theo là sân bay quân sự, nơi đây trước đây là điểm đỗ trực thăng vận chuyển của quân Pháp, kết thúc hành trình tham quan Pháo đài thần công, một trong những điểm tham quan du lịch lịch sử và vọng cảnh đẹp nhất của khu du lịch Cát Bà./

thông tin công ty
  • Du lịch Cát Bà tự do 
  • Địa chỉ:  Số 228, đường 1/4, thị trấn Cát Bà, huyện Cát Hải, thành phố Hải Phòng.
  • Điện thoại: 0869 109 688 (Whatsapp, Zalo, Messenger)
  • Email: catbafreedom@gmail.com
  • Email: captainjacktour@gmail.com